Phân cấp công trình xây dựng 2026: cách xác định cấp đặc biệt, I, II, III, IV theo Thông tư 34/2026/TT-BXD
Phân cấp công trình xây dựng 2026: cách xác định cấp đặc biệt, I, II, III, IV theo Thông tư 34/2026/TT-BXD
01Căn cứ pháp lý mới về cấp công trình
Điểm a khoản 2 Điều 6 Luật Xây dựng 2025 quy định cấp công trình phục vụ quản lý hoạt động xây dựng gồm cấp đặc biệt, I, II, III và IV. Cấp được xác định căn cứ vào quy mô, mức độ quan trọng và thông số kỹ thuật của công trình; Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định chi tiết. Điểm b cùng khoản nói rõ: cấp dùng trong thiết kế theo quy chuẩn, tiêu chuẩn, còn cấp phục vụ quản lý lĩnh vực khác theo pháp luật liên quan.
Thông tư 34/2026/TT-BXD được ký ngày 25/6/2026, có hiệu lực từ 01/7/2026. Thông tư thay thế toàn bộ Thông tư 06/2021/TT-BXD (đã sửa bởi Thông tư 02/2025/TT-BXD), không chỉ sửa một phần.
Điểm mới đáng chú ý so với trước đây:
- Bổ sung nguyên tắc cho công trình thuộc dự án thành phần không độc lập.
- Công trình hiện hữu được mở rộng phải xác định lại cấp nếu làm thay đổi tiêu chí phân cấp.
- Công việc bảo trì không làm thay đổi kết cấu chịu lực không áp dụng cấp công trình.
- Mở rộng phạm vi sử dụng cấp, gồm thẩm quyền cấp phép và xác định công trình phải áp dụng BIM.
02Hai tiêu chí và nguyên tắc lấy cấp cao nhất
Theo Điều 2 Thông tư 34/2026/TT-BXD:
- Tiêu chí mức độ quan trọng, quy mô công suất (Phụ lục I): áp dụng cho công trình độc lập, tổ hợp công trình hoặc dây chuyền công nghệ.
- Tiêu chí quy mô kết cấu (Phụ lục II): áp dụng cho công trình độc lập.
- Công trình độc lập lấy cấp cao nhất xác định theo Phụ lục I và Phụ lục II. Nếu loại công trình chỉ có trong một phụ lục thì dùng phụ lục đó.
- Tổ hợp công trình, dây chuyền công nghệ: nếu có trong Phụ lục I thì xác định theo phụ lục này; nếu không, lấy cấp của công trình chính có cấp cao nhất.
- Công trình cải tạo, mở rộng: chỉ xác định lại khi việc cải tạo làm thay đổi tiêu chí phân cấp; nếu không thì giữ nguyên cấp.
- Dự án phân kỳ, dự án thành phần: tiêu chí được xét theo quy mô khi kết thúc xây dựng của giai đoạn hoặc dự án đó.
Phụ lục III của thông tư đưa ra các ví dụ minh họa. Một số loại công trình có quy định riêng trong Phụ lục I, ví dụ nhà trẻ, trường mẫu giáo là cấp III với mọi quy mô.
03Bảng ngưỡng cấp theo quy mô kết cấu cho nhà
Phụ lục II quy định ngưỡng cho nhóm "nhà, kết cấu dạng nhà". Ba tiêu chí thường gặp nhất:
Với nhà thuộc nhóm nguy hiểm cháy F1.2, F1.3, F4.2, F4.3 và nhà hỗn hợp, H* bằng 150 m và chiều cao xét là chiều cao phòng cháy, chữa cháy theo QCVN 06:2022/BXD. Các trường hợp khác, H* bằng 200 m, tính theo chiều cao công trình.
Bảng gốc còn có tiêu chí tổng diện tích sàn, số tầng ngầm và độ sâu ngầm. Công trình lớn hoặc có tầng hầm cần đối chiếu đủ các tiêu chí này trước khi kết luận.
Hai ghi chú quan trọng cho nhà ở: nhà ở riêng lẻ được xác định cấp theo quy mô kết cấu như trên, kể cả khi kết hợp mục đích dân dụng khác. Nhà ở biệt thự có cấp không thấp hơn cấp III.
04Ví dụ cách xác định cấp
Các ví dụ dưới đây chỉ minh họa cách áp dụng nguyên tắc "lấy cấp cao nhất".
Nhà phố 5 tầng, cao khoảng 19 m, nhịp lớn nhất dưới 15 m, tổng sàn vài trăm m². Chiều cao cho cấp III, số tầng cho cấp III, nhịp cho cấp IV. Lấy cao nhất: cấp III.
Nhà 2 tầng. Riêng tiêu chí số tầng (2 đến 7 tầng) đã đưa công trình lên cấp III. Vì vậy nhà 2 tầng không phải "công trình cấp IV", dù diện tích nhỏ.
Nhà 1 tầng, cao dưới 6 m, nhịp dưới 15 m. Cả ba tiêu chí cho cấp IV. Cần kiểm tra thêm tổng diện tích sàn trước khi kết luận.
Nhà xưởng 1 tầng khung thép, cao 10 m, nhịp 30 m. Chiều cao và nhịp cho cấp III, số tầng cho cấp IV, nên tối thiểu là cấp III. Chủ đầu tư còn phải xét tổng diện tích sàn và Phụ lục I theo công suất, vì hai tiêu chí này có thể làm cấp cao hơn.
Biệt thự 2 tầng. Theo ghi chú riêng, không thấp hơn cấp III.
05Cấp công trình ảnh hưởng đến những thủ tục nào
Cấp công trình là căn cứ của nhiều thủ tục. Một số việc chủ đầu tư gặp ngay:
Theo Điều 3 Thông tư 34/2026/TT-BXD, cấp còn là căn cứ xác định điều kiện kinh nghiệm của cá nhân hành nghề, giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường, thi tuyển phương án kiến trúc, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, thời hạn bảo hành và quy trình bảo trì.
Nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m² cũng nằm trong điểm g nói trên, nên dù là cấp III vẫn có thể được miễn phép. Điều kiện về khu vực vẫn phải kiểm tra.
06Quy định chuyển tiếp
Điều 5 Thông tư 34/2026/TT-BXD xử lý các hồ sơ đang dở dang:
- Hồ sơ đã đủ điều kiện thẩm định trước 01/7/2026: tiếp tục xác định cấp theo quy định tại thời điểm trình thẩm định.
- Hồ sơ chưa đủ điều kiện thẩm định, hoặc kết quả thẩm định chưa đủ điều kiện trình phê duyệt: áp dụng Thông tư 34/2026/TT-BXD.
- Thiết kế điều chỉnh làm thay đổi tiêu chí phân cấp: xác định theo quy định mới.
- Dự án đã quyết định đầu tư trước 01/7/2026: giữ cấp theo quy định tại thời điểm quyết định đầu tư.
Xem thêm: xin phép xây dựng 2026, triển khai mô hình BIM và thẩm tra thiết kế xây dựng.
Câu hỏi thường gặp
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm đăng; hồ sơ cụ thể cần đối chiếu văn bản mới nhất và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
Dịch vụ khác
Công trình thuộc dự án có báo cáo nghiên cứu khả thi đã được cơ quan chuyên môn thẩm định và phê duyệt được miễn giấy phép xây dựng. Bình Đại Phát lập báo cáo, thiết kế cơ sở và mô hình BIM đồng bộ theo Luật Xây dựng 2025.
Từ 01/7/2026, dự án có tổng mức đầu tư không quá 40 tỷ đồng (không gồm bồi thường, giải phóng mặt bằng, tiền sử dụng đất) chỉ cần lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật. Bình Đại Phát hướng dẫn điều kiện, nội dung, thẩm định và phê duyệt.
Thiết kế FEED dành cho dự án có công nghệ, nay được Luật Xây dựng 2025 cho phép dùng thay thiết kế cơ sở trong báo cáo nghiên cứu khả thi. Bài viết giải thích khái niệm, điều kiện áp dụng và cách ghép FEED vào các bước thiết kế.
Luật Xây dựng 2025 bắt buộc thẩm tra thiết kế với công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng và công trình thuộc diện thẩm định phòng cháy, chữa cháy. Bài viết giúp chủ đầu tư xác định mình có thuộc diện không và chuẩn bị hồ sơ.
Một bộ hồ sơ thiết kế nhà xưởng tiền chế tốt bắt đầu từ dây chuyền sản xuất và thông tin quy hoạch, rồi mới đến khung thép. Bài viết đi qua từng bước, từng bộ môn và bộ bản vẽ cần nộp khi xin phép từ 01/7/2026.
Nghị định 217/2026 quy định rõ bộ bản vẽ trong hồ sơ xin phép nhà ở riêng lẻ: mặt bằng trên lô đất, mặt bằng các tầng, mặt đứng, mặt cắt, móng và đấu nối hạ tầng. Bài viết giải thích từng bản vẽ và các yêu cầu đi kèm.
Từ 01/7/2026, chi phí lập báo cáo nghiên cứu khả thi được xác định theo định mức tỷ lệ phần trăm tại Phụ lục VIII Thông tư 38/2026/TT-BXD. Bài viết giải thích công thức, các hệ số điều chỉnh và những khoản phải tính riêng.
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 81/2026/TT-BXD về dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng. Bài viết tóm tắt danh mục, lộ trình bắt buộc, cách công bố nhãn và điều chủ đầu tư, đơn vị thiết kế nên lưu ý.
Chứng chỉ năng lực của tổ chức đã bỏ từ 01/7/2025, Luật Xây dựng 2025 giao chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm chọn nhà thầu dựa trên thông tin năng lực công khai. Bài viết chỉ ra cần kiểm tra gì để chọn đúng đơn vị tư vấn.
Lô 5x20 là khổ đất phổ biến trong đô thị, đủ rộng cho nhiều phương án nhưng sâu và kín hai bên. Bài viết so sánh cách đặt cầu thang, giếng trời, gợi ý công năng từng tầng và những điều cần kiểm tra trước khi vẽ.
