Chọn đơn vị tư vấn xây dựng 2026 khi không còn chứng chỉ năng lực: chủ đầu tư cần kiểm tra gì

01Chứng chỉ năng lực đã thay đổi thế nào

So sánh quy định năng lực hoạt động xây dựng trước và từ 2026

Nhiều chủ đầu tư vẫn hỏi "công ty có chứng chỉ năng lực hạng mấy". Câu hỏi này không còn đúng với quy định hiện hành. Các mốc thay đổi:

Như vậy, Luật Xây dựng 2025 không đặt lại chứng chỉ năng lực cho tổ chức. Luật chuyển trọng tâm sang ba điểm: tổ chức tự công khai năng lực, cá nhân giữ chức danh chủ chốt có chứng chỉ hành nghề, và chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm khi chọn.

02Thông tin năng lực tự công khai thay cho chứng chỉ

Theo khoản 6 Điều 88 Luật Xây dựng 2025, thông tin năng lực mà tổ chức công khai là cơ sở để chủ đầu tư tham khảo khi lựa chọn nhà thầu. Nghị định 212/2026/NĐ-CP (ký 17/6/2026, hiệu lực 01/7/2026) hướng dẫn cách công khai:

• Nơi công khai: cổng doanh nghiệp của hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng tại csdlhdxd.gov.vn.
• Nội dung: tên, địa chỉ, người đại diện theo pháp luật, mã số doanh nghiệp hoặc số quyết định thành lập, năng lực hoạt động xây dựng, và hạng, lĩnh vực theo chứng chỉ năng lực đã được cấp trước đây (nếu có).
• Trách nhiệm: người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin. Thay đổi, điều chỉnh phải cập nhật trên cổng.
• Mã định danh: mỗi tổ chức, cá nhân có mã định danh trong cơ sở dữ liệu; kết quả thủ tục hành chính gắn với mã này.

Điểm cần nhớ: thông tin do tổ chức tự khai, không phải giấy chứng nhận do cơ quan nhà nước thẩm định trước. Vì vậy chủ đầu tư nên coi đây là điểm bắt đầu để kiểm tra, không phải kết luận.

03Chứng chỉ hành nghề cá nhân vẫn cần ở đâu

Bốn lĩnh vực còn yêu cầu chứng chỉ hành nghề xây dựng theo Nghị định 212/2026

Khoản 1 Điều 88 Luật Xây dựng 2025 yêu cầu cá nhân đảm nhận các chức danh theo luật phải có chứng chỉ hành nghề, chia thành hạng I, II và III. Theo Nghị định 212/2026, chứng chỉ hành nghề còn áp dụng ở bốn lĩnh vực:

1. Khảo sát xây dựng.
2. Lập quy hoạch đô thị và nông thôn.
3. Thiết kế xây dựng.
4. Giám sát thi công xây dựng.

Chứng chỉ hành nghề định giá xây dựng và quản lý dự án không còn; quản lý dự án chuyển thành điều kiện hành nghề. Một số chức danh như chỉ huy trưởng công trường, chủ trì kiểm định xây dựng, giám đốc quản lý dự án phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm thay vì chứng chỉ (khoản 2 Điều 88).

Các điểm mới về thủ tục: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan cấp chứng chỉ; chứng chỉ cấp dưới dạng điện tử, gắn mã định danh; bỏ sát hạch. Điều 27 Nghị định 212/2026 liệt kê một số công việc không yêu cầu chứng chỉ hành nghề.

04Bảy bước kiểm tra đơn vị tư vấn

Các bước kiểm tra khi chọn đơn vị tư vấn xây dựng

1. Tra thông tin năng lực công khai của tổ chức; đối chiếu tên, mã số doanh nghiệp, người đại diện với đăng ký doanh nghiệp.
2. Yêu cầu danh sách nhân sự chủ chốt cho gói việc: chủ nhiệm, chủ trì thiết kế; chủ trì khảo sát; giám sát trưởng. Tra chứng chỉ hành nghề điện tử, kiểm tra đúng lĩnh vực và hạng.
3. Đối chiếu hạng chứng chỉ với cấp công trình. Theo điểm d khoản 1 Điều 3 Thông tư 34/2026/TT-BXD, cấp công trình là căn cứ xác định điều kiện kinh nghiệm nghề nghiệp của cá nhân hành nghề.
4. Xem công trình tương tự đã thực hiện: cùng loại, cấp và quy mô; có hợp đồng, biên bản nghiệm thu làm minh chứng.
5. Kiểm tra công cụ và quy trình. Công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên phải áp dụng BIM (Điều 8 Nghị định 217/2026/NĐ-CP), trừ dự án công trình theo tuyến, dự án tại khu vực đặc thù hoặc cần bảo đảm bí mật nhà nước mà người quyết định đầu tư quyết định không áp dụng; vì vậy đơn vị cần có năng lực lập và quản lý mô hình.
6. Chốt phạm vi hợp đồng: sản phẩm giao nộp, tiến độ, số lần chỉnh sửa, trách nhiệm giải trình khi thẩm định và bồi thường khi sai sót.
7. Tách vai trò khi cần thẩm tra. Nên chọn đơn vị thẩm tra khác đơn vị lập thiết kế để có góc nhìn độc lập. Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà thầu tư vấn thẩm tra quy định tại Điều 36 Luật Xây dựng 2025.

Ngoài ra, cấp công trình còn quyết định nghĩa vụ bảo hiểm bắt buộc trong một số trường hợp, nên cần hỏi đơn vị tư vấn về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp khi công trình thuộc diện này.

05Dự án đầu tư công và đấu thầu

Với gói thầu tư vấn thuộc dự án đầu tư công, việc lựa chọn nhà thầu theo pháp luật về đấu thầu. Hồ sơ mời thầu cần cập nhật theo quy định hiện hành. Yêu cầu loại chứng chỉ đã bãi bỏ dễ dẫn đến kiến nghị của nhà thầu và phải sửa hồ sơ.

Chứng chỉ hành nghề nay cấp dưới dạng điện tử, gắn mã định danh, nên có thể tra cứu trực tuyến thay vì chỉ xem bản giấy. Tiêu chí đánh giá nên dựa trên kinh nghiệm thực hiện, nhân sự có chứng chỉ hành nghề phù hợp và giải pháp đề xuất.

Xem thêm: điểm mới Luật Xây dựng 2025, thẩm tra thiết kế xây dựng, phân cấp công trình xây dựng và dịch vụ tư vấn giám sát thi công.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm đăng; hồ sơ cụ thể cần đối chiếu văn bản mới nhất và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.